རྩོམ་པ་པོ།  འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ། 

མཚན་བྱང་། The Mandala of Shorlock Holmes

པར་སྐྲུན་ཁང་།  HarperCollins 

པར་དུས།  ༡༩༩༩ ལོར། 

བཙན་བྱོལ་གྱི་རྩོམ་རིག་གནས་བབ། 

རྙོག་ཟིང་དང་དཀའ་སྡུག་གི་དུས་རབས་ཤིག་གིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་སྐྲུན་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བསྐལ་པ་ཆགས་པ་ནས་མཐོ་སྒང་དུ་འཚོ་བའི་བོད་མི་ཚོའི་ཕ་ས་ཕ་ཡུལ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོས་ནས་ད་བར་དུས་རབས་ཕྱེད་ལྷག་ཕྱིན་པའི་དུས་ཡུན་ནང་། བཙན་བྱོལ་ནང་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་དཀོན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་སྒྲུང་རིང་ནི་ལག་ཡའི་མཛུབ་མོའི་གྲངས་ཀ་མི་ལོང་བའི་ཚད་དུ་གནས་ཡོད།  

ཁོ་བོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན། བཙན་བྱོལ་དུ་བཞུགས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོས་(བོད་དབྱིན་གཉིས་ཀའི་ནང་)བརྩམས་པའི་སྒྲུང་རིང་འགའ་ཤས་ལས་མེད་པའི་ཁྲོད་ནས།པར་སྐྲུན་ཁང་ཚད་ལྡན་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཀློག་པ་པོ་ཚོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་ཐོན་པའི་སྒྲུང་རིང་གྲགས་ཆེ་བ་གཉིས་ནི། ཚེ་དབང་ཡེ་ཤེས་སྤེན་པས་(༡༩༣༢-༢༠༡༡)བརྩམས་པའི་<<བྱ་དེ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་པོ། གཤོག་རྩལ་ང་ལ་གཡོར་དང་།>>དང་། (བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ཉེ་ཆར་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཟིན།) འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བརྩམས་པའི་<<ཤཱར་ལོག་ཧོམ་གྱི་མཎྜལ།>> གཉིས་རེད། 

སྐབས་སུ་བབ་པའི་སྒྲུང་རིང་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་སྙིང་བསྡུས། 

འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུའི་<<ཤཱར་ལོག-ཧོམ་གྱི་མཎྜལ།>>ནི། དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་པོ་གྲགས་ཅན་ཁོ་ནན-ཌོལ་(Sir Arthur Conan Doyle)གྱིས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་ཏེ། དབྱིན་ཇིའི་མྱུལ་ཞིབ་དཔོན་ཤཱར་ལོག-ཧོམ་(Shorlock Holmes)མི་སྣ་གཙོ་བོར་བཟུང་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དངོས་དང་རྟོག་བཟོའི་ཕྲེང་རྡོག་གཉིས་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྲེང་ཐག་གཅིག་ཏུ་རྒྱུས་པའི་སྒྲུང་རིང་ཞིག་རེད།

རྩོམ་པ་པོ་གཞན་ཞིག་གིས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་མི་སྣ་ཞིག་གཡར་ནས་མི་སྣ་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ཡིད་ཆེས་སུ་རུང་བ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བར། ཐོག་མར་མི་སྣ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཕྲན་བུ་ཞིག་མ་ཤེས་ཐབས་མེད་རེད། རྩོམ་པ་པོ་ཁོ་ནན-ཌོལ་གྱི་<<དཀའ་རྙོག་མཐའ་མ།>>ཞེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ནང་། (ཝི་ཁིའི་རིག་མཛོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར་ན།ཁོང་གིས་ཤཱར་ལོག-ཧོམ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲུང་རིང་བཞི་དང་སྒྲུང་ཐུང་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་བརྩམས་འདུག) དབྱིན་ཇིའི་མྱུལ་ཞིབ་དཔོན་ཁོང་ཕྱི་ལོ་༡༨༩༡ལོར་ཇག་དཔོན་མཱ་རཱ་ཋི་(Moriarty)དང་སུའི་སིའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་འཛིང་མོ་བྱེད་སྐབས་གཉིས་ཀ་གཡང་ལས་ལྷུངས་ནས་ཕྱི་མའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས། ཡིན་ན་ཡང་། རྗེས་སུ་མི་མང་གི་རེ་འདོད་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོམ་པ་པོས་རྩོམ་རིག་འཇིག་རྟེན་སྟེང་གི་མི་སྣ་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཁོང་འདས་ལོག་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། རྗེས་སུ་བྲིས་པའི་<<ཁང་པ་སྟོང་པ།>>ཞེས་པའི་ནང་། ཤཱར་ལོག-ཧོམ་གྱིས་གྲོགས་པོ་སྨན་པ་ཝི་ཌི་སན་(Dr. Watson)ལ་“ང་རང་ལོ་གཉིས་རིང་བོད་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་ །ལྷ་སར་ཕྱིན་ནས་བླ་དཔོན་དང་ལྷན་དུ་ཉིན་འགའ་བསྐྱལ་བ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱིས་ནོར་ཝེ་ནས་ཡིན་པའི་སི་གྷར་སོན་(Sigerson)ཟེར་བ་ཞིག་གི་ངོ་མཚར་བའི་འགྲུལ་བཞུད་སྐོར་བཀླགས་ཡོད་རྒྱུ་རེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པ་སེམས་སུ་གཏན་ནས་འཁོར་ཡོད་རྒྱུ་མ་རེད་”ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད། 

འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་སྐད་ཆ་ཐུང་ངུ་འདི་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་དབྱིན་ཇིའི་མྱུལ་ཞིབ་དཔོན་ཁོང་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་“ཕྱི་གླིང་བ་”ཡོང་སའི་སྒོ་མེད་པའི་བོད་དུ་འཛུལ་བ་དང་།དེ་ནས་བོད་དུ་ངོ་ལོ་གཉིས་བསྐྱལ་བའི་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་དང་རྟོག་བསྲེས་ནས་བྲིས་འདུག 

ཤྭར་ལོག-ཧོམ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྒྲུང་འཆད་མཁན་(narrator)དེ་ཁོང་གི་གྲོགས་པོ་སྨན་པ་ཝི་ཌི་སན་ཡིན་ན་ཡང་། འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་དབྱིན་ཇིིའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་གཞན་ཞིག་སྟེ། རཱ་ཇར-ཁིབ་ལིན་(Rudyard Kipling)གྱི་སྒྲུང་རིང་<<ཁིམ།>>(Kim)ནང་གི་མི་སྣ་ཆན་ཌར-མོ་ཁེར་ཇཱ་(Hurree Chunder Mookherjee)སྒྲུང་འཆད་མཁན་དུ་བདམས་འདུག མི་སྣ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་དངོས་ཏེ་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་གི་འོག་ཏུ་གསང་བའི་ལས་ཀ་བྱེད་མྱོང་བའི་བང་ག་ལའི་ཡུལ་མི་ཆན་དྷར་ཌ་སི་(Sarat Chandra Das)ལ་གཞི་བཞག་ནས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་ཅིང་།

ཁོང་ནི་བོད་ཡིག་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་མཁས་ཤིང་། དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་སྨད་དུ་བོད་ལ་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་སྐྱོད་མྱོང་བའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སྔ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

སྒྲུང་གི་ནང་དོན་སྙིང་བསྡུས། 

སྒྲུང་རིང་འདིའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་འགོ་ནོར་ཝེ་ཡི་ལྗོངས་རྒྱུ་བ་སི་གྷར་སོན་ཞེས་པར་བརྫུས་པའི་སྐུ་ཞབས་ཤཱར་ལོག-ཧོམ་ཡུ་རོབ་ནས་བྷོམ་བྷེ་གྲོང་ཁྱེར་(Bombay)དུ་འབྱོར་བ་ནས་འཛུགས་པ་དང་། ཁོང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲུ་ཁར་འབྱོར་མ་ཐག་རྒྱ་གར་བ་ཆན་ཌར-མོ་ཁེར་ཇཱ་དང་ཐུག ཆན་ཌར-མོ་ཁེར་ཇཱ་ནི་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་ནས་མྱུལ་ཞིབ་དཔོན་ཁོང་སྲུང་སྐྱོབས་བྱེད་པའི་ལས་འགན་སྤྲད་པའི་མྱུལ་མ་ཞིག་ཡིན། 

ཤཱར་ལོག-ཧོམ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བའི་ཉིན་མོ་དེ་རང་ལ། ཁོང་གི་རྗེས་དེད་ནས་ཡོང་བའི་དགྲ་བོས་ཁོང་མགྲོན་ཁང་དུ་ལྐོག་གསོད་གཏོང་བའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་པར་བརྟེན །དགྲོ་བོའི་ཉེན་ཁ་ལས་གཡོལ་བའི་ཆེད་ཁོང་གཉིས་མེ་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་དབྱིན་ཇིའི་དབྱར་ཁའི་རྒྱལ་ས་སིམ་ལར་སྐྱོད། 

དེར་ཤཱར་ལོག-ཧོམ་གྱིས་ཆན་ཌར-མོ་ཁེར་ཇཱ་ཡི་ངག་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེར་ཆགས་པའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཐོས་ནས་བོད་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་པ་སྐྱེ། དེ་བས་ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་སྦྱོང་བ་དང་། སྐྲ་རྫུན་བཟོ་བ་སོགས་བྱས་ཏེ་ལ་དྭགས་པར་བརྫུས་ཏེ་བོད་དུ་འགྲོ་བའི་སྟ་གོན་བྱེད། 

ཁོང་གཉིས་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་རྐྱེན་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་གླིང་བ་ཐར་དཀའ་བའི་ལམ་བར་ནས་དཀའ་སྡུག་དེ་ཙམ་མྱོང་མི་དགོས་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་འབྱོར་བ་མ་ཟད། ནོར་བུ་གླིང་ཁ་ནས་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་ལ་ཕེབས་པའི་༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་དང་མཇལ། སྐབས་དེར་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་གྱིས་རྒྱལ་ཚབ་ལ་ངན་སྐུལ་དང་གཡོ་ཇུས་སྣ་ཚོགས་ཐེན་ནས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའམ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་དང་། བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ་ལྟར་དགུང་ན་ཕྲ་བའི་དུས་ནས་གཤེགས་པའི་ཉེན་ཁར་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་མྱུལ་ཞིབ་པ་དཔོན་ཤཱར་ལོག-ཧོམ་གྱིས་ཐབས་ཇུས་དང་ནུས་མཐུ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་བཀོལ་ནས་ཁོང་སྲོག་ཉེན་ལས་བསྐྱབས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཟིན་ཐུབ་པར་འགྱུར།

གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚམས་འདིར་སླེབ་དུས། འཛམ་གླིང་གི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་དབྱིན་ཇིའི་མྱུལ་ཞིབ་དཔོན་ཁོང་གིས་སྐྱེ་བ་སྔོན་མའི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་བྱུང་བའི་གསང་བ་རྣམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་ཁོང་གིས་ལོ་གཅིག་ཙམ་ལ་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་གཉེར་དང་སྒོམ་ཉམས་ལེན་བྱས་ནས་བསྡད་རྗེས་ཕྱིར་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ལོག

དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས། 

བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུའི་དབྱིན་ཇིའི་འབྲི་རྩལ་ལ་དོ་མཁན་ཞིག་དཀོན་པ་ལྟར། སྣང་བརྙན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲུང་རིང་འདིའི་(ངས་འདི་ཀློག་པའི་སྐབས། གལ་སྲིད་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་མེད་པར་སྒྲུང་འདི་ལ་གཞི་བཞག་པའི་གློག་བརྙན་ཞིག་བཟོས་པ་ཡིན་ན། དེང་སྐབས་གློག་བརྙན་ཁང་ཆེན་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བསྟན་ནས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོ་གསོག་བྱེད་ཀྱི་ཚན་རིག་རྟོག་སྒྲུང་(science fiction)མང་པོ་ཞིག་ལས་ལེགས་པ་ཡོང་ས་རེད་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་ཡང་ཡང་སྐྱེས་བྱུང་།)ནང་དུ་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་བརྡ་རྙིང་དང་ཐ་སྙད། ཟུར་ཟའི་ཚིག སྐད་ཆའི་འགྲོས་སོགས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་བྲིས་འདུག་པ་ནི་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་ཚོར་བ་མ་ཟད།  ཁོང་གིས་སྐབས་དེའི་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཉམས་ཞིབ་གཏིང་ཟབ་བགྱིས་ནས་ཞབས་མཆན་མང་པོ་བཀོད་འདུག་པས། ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་བྱ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་འདུག །