(བཀླགས་བྱང་འདི་དེ་སྔོན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧ ལོར་བྲིས་ནས་ངོ་དེབ་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་དང་། ད་ཐེངས་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་བཏང་ནས་བཀོད་པ་ཡིན།)

མཚན་བྱང་། White crane, Lend me your wings

རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་དབང་ཡེ་ཤེས་སྤེན་པ།

དཔར་སྐྲུན་ཁང་། Niyogi Books

ལེའུ་ཚན། ལྔ།

ཤོག་གྲངས། ༤༦༨

རྩོམ་པ་པོའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།

ཚེ་དབང་ཡེ་ཤེས་སྤེན་པ་ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལོར་རྒྱལ་རྩེ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་དགུང་ལོ་དགུ་ལ་ཕེབས་སྐབས། དབྱིན་ཇིའི་ཚོང་དོན་ཚོགས་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་ཨ་ཕས་ཁོང་ལ་ཤེས་ཡོན་སློབ་གསོ་སྤྲོད་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཁྲིད་དེ་རྡོར་གླིང་ (Darjeeling) གི་ཉེ་སར་ཆགས་པའི་ཝི་ཐྲོ་རི་ཡའི་སློབ་གྲྭར་ (Victoria Boys School) ཐོ་འགོད་བགྱིས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༥ ལོར་ཁོང་ལོན་ཏྲོན་སློབ་ཆེན (University of London) ནས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ནུབ་ཕྱོགས་གསོ་རིག་ནང་ཁྱད་ལས་བྱེད་མཁན་གྱི་བོད་པའི་སྨན་པ་དང་། གཤག་བཅོས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས།

སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོར་ཨེ་ཏིང་བྷར་གི་གཤག་བཅོས་ཚོགས་པས་ (the Royal college of surgeons, Edinburgh) ཁོང་ལ་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཧོ་ལེ་ཏི (Hallet prizes) ཕུལ། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་སྨན་པ་ཡེ་ཤེས་སྤེན་པས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་ཁང་ཐོག་མ་དེ་བཙུགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟན་ཚོགས་པ་ཇི་ན་བ (Geneva) རུ་འཚོགས་སྐབས་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་མི་གནང་།

ཁོང་ནི་དབྱིན་ཇིའི་ཐོག་ནས་བརྩམས་སྒྲུང་རྩོམ་མཁན་གྱི་བོད་མི་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ཏེ།ཁོང་གིས་༡༩༦༦ལོར་<<ལམ་ཐོག་གི་སྐུ་འདྲ།>>ཞེས་པ་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནས་༡༩༥༧ལོར་ཁོང་གིས་སོ་སོའི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས<<བོད་དུ་བསྐྱལ་བའི་བྱིས་དུས།>>ཞེས་པ་བྲིས། སྨན་པ་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་སྤྱི་ལོ ༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༡ ཚེའི་ ༢༦ ཉིན་སྐུ་གྲོངས།

རྩོམ་པ་པོ་ཚེ་དབང་ཡེ་ཤེས་སྤེན་པ།

<<བྱ་དེ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་པོ། གཤོག་རྩལ་ང་ལ་གཡོར་དང་།>>

དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བརྩམས་པའི་<<བྱ་དེ་ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་པོ།གཤོག་རྩལ་ང་ལ་གཡོར་དང་།>>ཞེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ནི་རྩོམ་པ་པོ་སྐུ་གྲོངས་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་པར་སྐྲུན་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདིའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་འགོ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་བཟའ་མི་གཉིས་ཨ་རི་ནས་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོང་བ་ནས་འཛུགས་པ་དང་། དེ་ནས“བོད་ཀླ་ཀློའི་ཡུལ”དུ་སྟོན་པ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་ཆེད། དཀའ་ཉེན་ལ་མི་འཛེམ་པར་ཁོ་གཉིས་བོད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ཉག་རོང་དུ་བསྐྱོད་དེ་ཡུལ་དེར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་དགོན་ཐོག་མ་དེ་འདེབས།

སྤྱིར་ཡིན་ན་བོད་མི་རྣམས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆོས་དད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ཤིག་བོད་པའི་ས་ཐོག་ཏུ་རྐང་ཚུགས་པའི་རེ་བ་ཕྲ་མོད།འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤུའི་བཟའ་མི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡུལ་མི་ཚོར་སྨན་བཅོས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་རོགས་རམ་འོག ཡུན་རིང་བུ་ཤོར་བའི་ཉག་སྐེད་དཔོན་པོའི་ཆུང་མས་བདེ་གླག་ངང་བུ་སྐྱེ་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟབས། ཁོ་གཉིས་ལ་ཉག་རོང་དུ་སྡོད་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་ནས་ཉག་རོང་དུ་རྐང་ཚུགས་ཐུབ། དུས་ཚོད་རིམ་གྱིས་འདས་པ་དང་ལྷན་དུ་དཔོན་པོ་ཚང་དང་ཨ་རིའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་གྱི་བཟའ་གཉིས་བློས་ཐུབ་ཀྱི་གྲོགས་པོར་འགྱུར་བའི་ཐོག ཁོ་གཉིས་ཀྱི་བུ་དང་ཉག་སྐེད་དཔོན་པོའི་བུ་གཉིས་ཕ་མ་གཅིག་ལས་ཆད་པའི་སྤུན་ལྟར་མཉམ་འགྲོ་མཉམ་འདུག་གིས་འཚར་ཞིང་ལོང་།

ཨ་རིའི་བཟའ་མི་གཉིས་ཉག་རོང་དུ་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་བསྡད་རུང་། ཐོག་མའི་རེ་བ་ལྟར་ཆོས་སྒྱུར་མཁན་གྱི་བོད་པ་(སྤྲང་མོ་ཞིག་ལས)གཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་། འོན་ཀྱང་།དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ཁོ་གཉིས་ལ་བློས་ཐུབ་ཀྱི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་དང་། སྡང་སའི་དགྲ་བོ་རེ་གཉིས་ཡོང་བའི་ཁར།ཉག་རོང་གི་སྐད་དང་གོམས་སྲོལ་ལ་འདྲིས་ནས་ཤ་དམངས་དང་སྐྲ་ལོའི་ཁ་མདོག་ལས་ཡུལ་མི་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར།

དེ་ལྟར་ཁོ་ཚོ་ཉག་རོང་དུ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་རོལ་བཞིན་པའི་ཚེ་ན། རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་གི་དམག་འཁྲུག་དང་། གོ་མིན་ཏང་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ནང་འཁྲུག། དེ་ནས་གུན་ཁྲན་ཏང་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བཅས་དུས་ཟིང་བསྟུད་མར་འབྱུང་བས། ཉག་རོང་བ་རྣམས(བོད་པ)སྲན་སྤུངས་ལ་དབྱུག་པ་གཞུས་པ་ལྟར་ཁ་འཐོར་དགུ་འཐོར་དུ་སོང་ནས་མི་ལོ་དྲུག་བཅུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་ཀྱི་ད་ལྟ་ཡང་ཕྱིར་འཛོམས་མེད་ཐུབ་མེད་ལ། གཅིག་བྱས་ན་དུས་ནམ་ཡང་་་་་་།

བརྩམས་སྒྲུང་འདིས་ཉག་རོང་གི་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་མཛེས་ལྗོངས་དང་། ཡུལ་དེར་འཚོ་བ་རོལ་མཁན་གྱི་མི་ཚོའི་དྲིན་ལན་དྲིན་གྱིས་འཇལ་བ་དང་། སྲོག་ཚབ་ཏུ་སྲོག་ལེན་པའི་གཤིས་སྤྱོད་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གསལ་པོར་སྟོན་པ་མ་ཟད། ད་རུང་དུས་རབས་གོང་མའི་སྟོད་ལ་ཉག་རོང་ཁམས་པ་ཚོའི་མགོ་ཐོག་ཏུ་ལྷུངས་པའི་ཕམ་ཁ་དེས་བོད་སྤྱི་ལ་བྱུང་བའི་གོ་ཆག་དང་། དེའི་སྐྱི་གཡའ་བའི་མཇུག་འབྲས་ཏེ། བོད་མི་རིགས་ཞེས་པ་མིང་གི་ལྷག་མར་འགྱུར་བའི་ཉེན་ཁར་འཕྲད་པ་སོགས་མཚོན་པ་བྱས་འདུག་པས། འདི་ནི་ཀློག་པ་པོ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་བོད་མི་རྣམས་ལ་བཟོད་དཀའ་བའི་ཕང་སེམས་དང་། སྐྱོ་སྣང་། སྡང་སེམས་སོགས་འདྲེས་པའི་ཚོར་སྣང་ཟབ་མོ་འདྲེན་བྱེད་ཅིག་རེད།།